DAR POMORZA

Statek został zbudowany w stoczni Blohm und Voss w Hamburgu w roku 1909 jako PRINZESS EITEL FRIEDRICH i pełnił rolę statku szkolnego Niemieckiej Marynarki handlowej aż do wybuchu I wojny światowej. W czasie wojny był bazą okrętów podwodnych w Kilonii, a po wojnie został przekazany Francji w ramach odszkodowań wojennych. Tam zmieniono mu nazwę na COLBERT i planowano wykorzystanie w roli statku szkolnego, ale w końcu przekazano go baronowi de Foreste z Nantes jako rekompensatę za zarekwirowanie w czasie wojny luksusowego jachtu TORANE. Ostatecznie jednak adaptacji fregaty na jacht nie doszło. Statek niszczał w Saint Nazare, aż w 1929 roku kupili go Polacy, którzy poszukiwali żaglowca mogącego zastąpić wysłużony statek żaglowy "Lwów".

Statek przemianowano na POMORZE i przeholowano do Nakskov w Danii, gdzie po generalnym remoncie nadano mu nazwę DAR POMORZA odzwierciedlając fakt finansowania zakupu ze społecznych składek. Jego nazwa nawiązuje do ofiarności mieszkańców Pomorza. Przybył do Polski i 30 lipca 1930 roku został uroczyście przekazany w użytkowanie Wyższej Szkole Morskiej w Gdyni. Od tego czasu żaglowiec służył niezmiennie szkoleniu przyszłych oficerów polskiej Marynarki Handlowej.

W latach trzydziestych statek dwukrotnie opłynął kulę ziemską, pokonując przy tym w roku 1937 trasę dawnych żaglowców dookoła Przylądka Horn. Dwukrotnie wygrał regaty "Cutty Sark" w 1972 i 1980. Udział żaglowca w tych regatach miał ogromny wpływ na ich rozpropagowanie w całym świecie, a w szczególności w naszym rejonie. Wówczas był on bowiem pierwszą jednostką , przybyła spoza tzw. żelaznej kurtyny. Wkrótce dołączyli do niego inni...

Fryderyk Chopin jest prawdopodobnie najszybszą jaką kiedykolwiek zbudowaną jednostką tego typu. Jego konstruktorem jest słynny Zygmunt Choreń Twórca jednostek klasy Dar Młodzieży i Pogoria  wykorzystał własne przemyślenia, uzyskane w trakcie eksploatacji skonstruowanych przez siebie jednostek, toteż Fryderyk Chopin jest niewątpliwie statkiem stanowiącym ostatnie słowo w dziedzinie konstrukcji rejowych statków żaglowych średniej wielkości.

Fryderyk Chopin zajął piąte miejsce w Regatach Kolumba (w regatach uczestniczyło prawie 100 jednostek). Właścicielem statku na początku była Fundacja "Międzynarodowa Szkoła pod Żaglami" Krzysztofa Baranowskiego, jej podstawowym celem było szkolenie młodzieży w wieku 16 -19 lat. Obok obowiązków na statku młodzież miała normalną naukę na poziomie szkoły średniej.

Drewniany tradycyjny kecz gaflowy jest obecnie najstarszym polskim żaglowcem. Nosi nazwisko Mariusza Zaruskiego, byłego kapitana Zawiszy Czarnego, który jeszcze przed II wojną światową położył ogromne zasługi dla rozwoju żeglarstwa w Polsce. Mariusz Zaruski poświęcił wiele energii dla urzeczywistnienia idei szkolenia młodzieży na pokładach żaglowców. To m.in. jego działaniom należy zawdzięczać zakończoną sukcesem akcję zbierania funduszy na zakup żaglowca szkolnego Dar Pomorza. Z jego inicjatywy w 1938 roku złożono zamówienie na mniejszy żaglowiec w stoczni szwedzkiej. Gotową w 1939 roku jednostkę odebrano jednak dopiero po wojnie. Podczas wojny żaglowiec żeglował pod szwedzką banderą i pod szwedzką nazwą: KRYSWSAREN. W 1945 roku został przekazany Polsce i został przemianowany na Generała Zaruskiego, ale w 1948 roku znowu został przemianowany na MŁODĄ GWARDIĘ. W 1957 roku powrócił do dawnej nazwy. Jako żaglowiec Ligi Obrony Kraju pracowicie przemierza wody Bałtyku od wczesnej wiosny do późnej jesieni z młodzieżą na pokładzie.

Druga już jednostka o tej nazwie w historii polskiej Marynarki Wojennej. Wodowanie nastąpiło 6 marca 1982 roku w Stoczni Gdańskiej wówczas im. Lenina. 11 sierpnia 1982 roku nastąpiło pierwsze podniesienie bandery i wcielenie okrętu do służby w Marynarce Wojennej. ORP "Iskra" II jest następcą i kontynuatorem tradycji żeglarskich swojego poprzednika ORP "Iskra" - trzymasztowego szkunera. Zwodowany 19 czerwca 1917 r. w Foxholl  jako "Vlissingen". W 1921 r. zmienia właściciela oraz nazwę na "St. Blanc". W dniu 1 stycznia 1927 r. żaglowiec zostaje zakupiony przez Polską Marynarkę Wojenną i otrzymuje nazwę ORP "Iskra". Służy w marynarce jako okręt szkolny na którym szkolą się słuchacze Szkoły Podchorążych Marynarki Wojennej. Wybuch wojny zastał załogę "Iskry" na morzu niedaleko Casablanki gdzie zawija okręt 2 września 1939 r. W dniu 10 września 1939 r. załoga "Iskry" dała pokaz prawdziwej odwagi i poświęcenia ratując załogę francuskiego krążownika minowego "Pluton" na którym nastąpiła eksplozja min. W listopadzie 1940 roku okręt zostaje wypożyczony Anglikom i otrzymuje nazwę HMS "Pigmy". Stanowił on wówczas bazę dla brytyjskich kutrów torpedowych i ścigaczy okrętów podwodnych. 23 czerwca 1948 roku podniesiona zostaje ponownie polska bandera na ORP "Iskra" gdzie do końca swojej służby będą szkolić się podchorążowie Wyższej Szkoły Marynarki Wojennej. 26 listopada 1977 roku okręt zostaje wycofany ze służby i oddany na złom. Podczas swojej 50-cio letniej służby na morzu ORP "Iskra" przepłynęła 250 tys. Mm.

Dzisiejszą ISKRĘ, smukłą barkentynę, zaprojektował polski konstruktor Zygmunt Choreń. ISKRA była drugą jednostką w swojej klasie, od pierwszej - Pogoria - różni się kształtem rufy. Zasadniczym zadaniem realizowanym przez ISKRĘ jest szkolenie podchorążych Marynarki Wojennej, studentów Akademii im. Bohaterów Westerplatte w Gdynii - przyszłych oficerów polskiej floty wojennej.

ISKRA jest stałym uczestnikiem Regat Cutty Sark. W ich trakcie dokonała dwóch podwójnych przejść przez Atlantyk, a w roku 1989 zdobyła główną nagrodę regat - Trofeum Cutty Sark.

Zbudowany w 1944 roku jako niemiecki kuter patrolowy, linie swojego kadłuba zawdzięcza jeszcze wcześniejszej konstrukcji, a mianowicie duńskiemu szkunerowi, znanemu z doskonałych właściwości morskich.

Zakupiony przez Państwowe Centrum Wychowania Morskiego został wykończony jako rybacki kecz gaflowy (234 m² powierzchni żagli, 6,4 m szerokości, 3,3 m zanurzenia, 70 BRT, silnik pomocniczy 135 KM). Był statkiem szkolnym Szkoły Rybołówstwa Morskiego, łowił na Bałtyku i Morzu Północnym. Załoga wynosiła wówczas 9 osób plus 14 uczniów. W 1967 roku został przekazany ośrodkowi Ligi Obrony Kraju w Jastarnii, a trzy lata później trafił do ośrodka PZŻ w Trzebieży. W 1976 roku wycofano go z eksploatacji z powodu złego stanu technicznego.

Fundusze, niezbędne do przeprowadzenia remontu kapitalnego, znalazły się dopiero w 1984 roku. W 1986 roku HENRYK RYTKOWSKI powrócił na morze po gruntownej przebudowie dokonanej przez Rybacką Stocznię Remontową PPiUR "Szkuner" we Władysławowie. W wyniku przebudowy powstał właściwie zupełnie inny, nowy żaglowiec, ze starego pozostał jedynie szkielet i część poszycia. Zmieniono osprzęt jednostki przekształcając ją w brygantynę.

Pierwszym polskim żaglowcem szkolnym, kolebką nawigatorów jeszcze Tczewskiej Szkoły Morskiej, był trzymasztowy bark - LWÓW. Zbudowany w 1869 roku w Wielkiej Brytanii, jako fregata CHINSURA, transportował towary i pasażerów do Indii i Australii. W 1883 roku przeszedł pod włoską banderę zmieniając nazwę na LUCCO, a w 1915 roku stał się własnością holenderskiego armatora, który przetaklował go na bark z nazwie NEST. Został wyszukany przez kapitana żeglugi wielkiej Gustawa Kańskiego, który był inspektorem Państwowej Szkoły Morskiej w Tczewie. W lipcu 1920 roku został zakupiony przez WSM w Tczewie. W latach 1921-1929 jako szkolny żaglowiec pod polską banderą przewoził ładunki, by w ten sposób zarobić na własne utrzymanie. Jako pierwszy polski statek przekroczył równik podczas rejsu do Brazylii w 1923 roku. W 1929 roku został zastąpiony przez Dar Pomorza i został przekazany marynarce wojennej i wykorzystywany jako hulk. W 1938 roku został rozebrany.

Niewiele jest żaglowców, których narodziny wzbudziły większe emocje niż Pogoria, wysmukła barkentyna o strzelistych masztach i prostym stylowym wnętrzu. Zbudowana w 1980 roku dla Bractwa Żelaznej Szekli - organizacja o celach zbliżonych do STA - stanowiła własność Telewizji Polskiej, która sfinansowała jej budowę i zapewniła środki na eksploatację żaglowca. Podejrzewano, że Pogoria jest luksusowym jachtem jednego z prominentnych przedstawicieli ówczesnego, politycznego establishmentu kraju wkraczającego w ostry kryzys ekonomiczny.

Debiut Pogorii w regatach Cutty Sark miał miejsce na trasie wyścigu Mon-Karlskrona żaglowiec pierwszy minął linię mety, pozostawiając żaglowce klasy A daleko z tyłu.

Jednostka okazała się szybka, dzielna i bezpieczna, oceną tę potwierdziły następne długie rejsy statku, wyprawa na Antarktydę, gdzie żąglowiec spełniał rolę transportowca, przewożąc ludzi i sprzęt z antarktycznej stacji PAN oraz rejs do Sri Lanki i z powrotem z młodzieżą na pokładzie (1983-84), znany jako Szkoła Pod Żaglami, jako że jej uczestniczy godzili zwykłe obowiązki załogi żaglowca z nauką. Wielki sukces Szkoły sprawił, że przedsięwzięciem i statkiem zainteresowali się Kanadyjczycy, którzy zorganizowali na jego pokładzie podobną szkołę. W trakcie trwania Szkoły statek opłynął świat. Kolejnym przedsięwzięciem była wyprawa zorganizowana w formie Szkoły w latach 1988-89, z młodzieżą z Polski, Stanów Zjednoczonych oraz Związku Radzieckiego. Pogoria pokonała wtedy trasę dookoła Przylądka Horn, w bardzo trudnych warunkach, płynął w kierunku ze wschodu na zachód.

Stalowy, trzymasztowy szkuner sztakslowy Związku Harcerstwa Polskiego. Pierwszym ZAWISZĄ CZARNYM był zakupiony w 1934 roku przez Związek Harcerstwa Polskiego szwedzki szkuner PETREA, zbudowany w 1901 roku. Pierwszy ZAWISZA CZARNY (ex SCHWARZER HUSAR) był drewnianym trzymasztowym szkunerem gaflowym należącym również do Związku Harcerstwa Polskiego. Ok. 432 m²powierzchni żagli, 37,6 m długości całkowitej, 8,1 m szerokości, 3,1 m zanurzenia, 395 ton wyporności. Zbudowany w 1901 roku przez stocznię I.E. Holma, A.K.Gustafssons w RAA (Szwecja), jako żaglowiec frachtowiec PETREA o takielunku trzymasztowego szkunera gaflowego.

Dzisiejszy jest jednostką zbudowaną na bazie statku rybackiego CIETRZEW, zbudowanego w 1952 roku, przebudowany powtórnie i przedłużony w 1967 roku. Statek charakteryzuje się bardzo silną budową.

Zawisza Czarny uczestniczył w wielu regatach Cutty Sark. Stanowią one uzupełnienie jego podstawowej formy działania, jakim są rejsy po wodach Bałtyku, zwykłe dwutygodniowe, organizowane dla młodzieży harcerskiej.